Villa Itsasoren historia
XIX. mendeko hiribildu musealizatua
Gaur egun hotel txiki gisa birgaituta dagoen herri honek euskal “bilakaera” historiko, sozial eta kulturalaren aldi eta giro oso berezi eta adierazgarria gordetzen du bere arkitekturan eta landa-ingurunean.
Euskal Herriko lehen hiribildua da, XIX. mendearen amaieran eraikia, sustrai erromantikoko europar erregionalismoen irakinaldi betean eta 1876ko foru-abolizioak eragindako identitate-kutsuko krisi handiari erantzun ukaezina emanez.
1883an Ramón María Adán de Yarza geologoak eraiki zuen eta udarako etxea izan zen. Ingelesek Frantzia hegoaldeko kostaldean (guretzat Iparraldea Euskal Herriko iparraldea delako) egiten duten turismoa sortzen den garaiak dira. Itsasoko eta eguzkiko bainu terapeutikoen garaia da, bainuetxeena… eta nola ez burgesiako giroa, industrializazioa.
Hotelak, jakina, XIX. mendean pentsatutakoa ez bezalako erosotasuna behar du, baina jatorrizko banaketa inspiratu zuten espazio zabal eta argiztatuak mantendu nahi izan ditugu.
Musealizazioa
Hotelaren musealizazio apala egin dugu, eraikinaren balio arkitektonikoak eta Itsas Turismoaren hastapenetarako Euskal Herriko kostaldean izan zuen garrantzia nabarmentzeko. Sarrera nagusiaren girotzeak Ramon Adan de Yarzak eta bere emazte Mª Dolores Gortazarrek udako etxea eraiki zuten XIX. mendearen amaierara eramango zaituzte.
Zuen logelatik Karraspioko hondartzari begira zaudete, hondoko Kantauri itsaso kezkagarriarekin. Edo Erdi Aroko Lekeitioko hiribildua, edo Zubietako jauregi barroko ederra hegoaldean, Ramonen orubea, itsasadarraren gainean kokatua, antzinako marea-errotaren ondoan… Hori guztia oinez bost minutura.
Etxe hau nortzuek eraiki zuten jakiteko, Francisco Goyak berak 1.780ko hamarkadaren amaieran erretratatu zituen bi pertsonaiei bere leinua goratzea baino hoberik ez dago.
Antonio Adan de Yarza eta Mª Ramona de Barbachano dira gure Ramonen birraitona-amonak. Familia aristokratikoa da, eta ondare handia du Bizkaiko landa- eta hiri-lurretan eta higiezinetan. Belaunaldi guztietako kideak ditu, eta, gainera, funtzio publikoak betetzen ditu euskal administrazioko erakundeetan eta baita Gaztelako gortean ere.
Itsas turismoa hasi zen eta Adan de Yarza – Gortazar familiak bat egin zuen euskal kostaldeko udalerrien bizitza betiko irauliko duen korronte berri honekin. Garai berriak dira, eta hondartza gozamen eta osasunerako onura berri gisa ikusten hasi da.
Mendebalderago, Bilbo aurkituko dugu, ordubete baino gutxiagoan, eta distantzia berean ekialderantz, Donostia, nazioartean ezagunak diren pintxoen jardunaldi gastronomikoarekin eta Chillida Lekuren kultur ginga edo Easo Ederraren ibilaldi xume batekin.
